Wycieczki szkolne reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 25 maja 2018 r. o krajoznawstwie i turystyce w szkołach. W roku szkolnym 2026/2027 obowiązuje ono nadal. Zgodę na wycieczkę daje dyrektor, zatwierdzając kartę wycieczki, a rodzice uczniów niepełnoletnich podpisują pisemną zgodę. Liczby opiekunów przepisy nie określają – decyduje o niej dyrektor.
W skrócie
- Podstawa prawna: rozporządzenie MEN z 25.05.2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1055, zm. poz. 1533).
- Dyrektor zatwierdza kartę wycieczki i listę uczniów oraz wyznacza kierownika i opiekunów.
- Kierownikiem może być tylko nauczyciel lub inny pracownik pedagogiczny szkoły. Pilot ani przewodnik nim nie zostanie.
- Za granicą dochodzą trzy obowiązki: zawiadomienie organu prowadzącego i kuratorium, ubezpieczenie NNW i kosztów leczenia oraz znajomość języka obcego u kierownika lub opiekuna.
- Od 1 stycznia 2026 r. nauczyciel nie traci wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, które przepadają z powodu wycieczki.
W tym tekście
Jaki akt obowiązuje i czy był zmieniany?
Podstawą jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. 2018 poz. 1055). Zastąpiło ono przepisy z 2001 r., a w lipcu 2018 r. zostało uzupełnione (Dz.U. 2018 poz. 1533).
Rozporządzenie dotyczy szkół publicznych. Szkoły niepubliczne określają zasady wycieczek same, zwykle we własnym regulaminie. Szczegóły, których akt nie reguluje, na przykład terminy składania dokumentów, określa regulamin wycieczek danej szkoły.
Co zmieniło się w latach 2025–2026: wynagrodzenie nauczycieli
Od września 2025 r. zmieniona Karta Nauczyciela uzależniała zapłatę za godziny ponadwymiarowe od ich faktycznego przeprowadzenia. Jeśli klasa była na wycieczce, nauczyciel tracił pieniądze za lekcje, które przez to przepadły. Jesienią 2025 r. część szkół odwoływała przez to wyjazdy.
Ustawa z 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, obowiązująca od 1 stycznia 2026 r., to naprawiła. Nauczyciel zachowuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które nie odbyły się z przyczyn leżących po stronie szkoły, w tym z powodu wyjazdu klasy na wycieczkę, jeśli pozostaje w gotowości do pracy. Zaległe wynagrodzenie za okres wrzesień–grudzień 2025 r. szkoły miały wypłacić do 6 lutego 2026 r.
Otwarte pozostaje pytanie, jak liczyć czas opieki nad uczniami na wielodniowej wycieczce.
Jakie wycieczki przewidują przepisy i kto może je organizować?
Rozporządzenie wyróżnia trzy rodzaje wycieczek (§ 4). Każda może być krajowa albo zagraniczna.
| Rodzaj | Czemu służy | Przykład |
|---|---|---|
| Przedmiotowa | uzupełnia program nauczania konkretnego przedmiotu | Muzeum Techniki w Berlinie na fizyce |
| Krajoznawczo-turystyczna | łączy kilka dziedzin, nie wymaga przygotowania kondycyjnego | 2 dni w Krakowie i Energylandii |
| Specjalistyczna krajoznawczo-turystyczna | wymaga przygotowania kondycyjnego i sprawnościowego, czasem specjalistycznych umiejętności | rajd górski, spływ kajakowy |
Program trzeba dostosować do wieku, zainteresowań, stanu zdrowia i sprawności uczniów (§ 5). Przy wycieczce specjalistycznej kierownik i opiekunowie muszą mieć udokumentowane przygotowanie do takiej formy turystyki.
Wycieczkę organizuje szkoła. Może to robić we współpracy z podmiotami, które zajmują się turystyką (§ 1), w tym z biurem podróży. Biuro przejmuje wtedy transport, noclegi, wyżywienie, program, przewodników i ubezpieczenie. Kierownikiem wycieczki pozostaje jednak nauczyciel.
Kierownik i opiekunowie – kto może nimi być i ilu ich potrzeba?
Kierownika i opiekunów wyznacza dyrektor (§ 9).
- Kierownik musi być pracownikiem pedagogicznym szkoły. Przygotowuje program i regulamin, zapoznaje z nimi uczniów i rodziców, dba o bezpieczeństwo, organizuje transport, noclegi i wyżywienie, dysponuje pieniędzmi wycieczki i rozlicza ją po powrocie (§ 10).
- Opiekunem jest zwykle nauczyciel, ale dyrektor może wyznaczyć też inną osobę, na przykład rodzica. Opiekun pilnuje uczniów, regulaminu i planu dnia oraz współpracuje z kierownikiem (§ 11).
- Dyrektor może zgodzić się, żeby kierownik był jednocześnie opiekunem (§ 12).
Ilu opiekunów? Rozporządzenie nie podaje żadnej liczby. Dyrektor ustala ją sam, biorąc pod uwagę wiek uczniów, ich potrzeby, rodzaj wycieczki i trudność trasy.
Dla orientacji: w większości naszych wyjazdów autokarowych na sezon 2026/2027 przyjmujemy 2 opiekunów dla 25–29 uczniów i 3 opiekunów dla 30–45 uczniów. Przy wyjazdach samolotem liczba opiekunów zależy od oferty, np. Rzym jest liczony dla grupy min. 40 uczniów + 4 opiekunów, a Wenecja i Burano dla grupy 30 uczniów + 3 opiekunów.
Jakie dokumenty są potrzebne i kto je podpisuje?
| Dokument | Kto przygotowuje | Kto podpisuje | Kiedy | Przepis |
|---|---|---|---|---|
| Karta wycieczki z programem | kierownik | dyrektor zatwierdza, kierownik i opiekunowie podpisują oświadczenie | każda wycieczka | § 6, załącznik |
| Lista uczniów z telefonami rodziców | kierownik | dyrektor | każda wycieczka | § 6 |
| Pisemna zgoda rodziców | szkoła (wzór) | rodzic ucznia niepełnoletniego | każda wycieczka | § 8 |
| Regulamin wycieczki | kierownik | uczniowie i rodzice się z nim zapoznają | każda wycieczka | § 10 |
| Ubezpieczenie NNW i kosztów leczenia | szkoła (często w pakiecie biura) | – | wycieczka za granicę | § 7 |
| Zawiadomienie organu prowadzącego i kuratorium | dyrektor | dyrektor | wycieczka za granicę | § 7 |
Co musi być w karcie wycieczki? Wzór z załącznika do rozporządzenia obejmuje:
- cel wycieczki, kraj (przy wyjeździe za granicę), miejscowość lub trasę, termin i telefon kierownika,
- liczbę uczniów (w tym z niepełnosprawnością), klasę, liczbę opiekunów i środek transportu,
- program: daty i godziny wyjazdu i powrotu, długość trasy, szczegółowy plan, adresy noclegu i miejsc wyżywienia, przystanki,
- oświadczenie kierownika i opiekunów o przestrzeganiu przepisów bezpieczeństwa oraz zatwierdzenie dyrektora.
Przy wyjeździe z biurem program, adresy hoteli i godziny przejazdów dostajesz od nas gotowe do przepisania.
Wycieczka za granicę – co dochodzi?
Przy wyjeździe za granicę rozporządzenie dokłada trzy obowiązki (§ 7):
- Zawiadomienie. Dyrektor informuje o wycieczce organ prowadzący szkołę (gminę lub powiat) i organ nadzoru pedagogicznego (kuratorium).
- Ubezpieczenie. Szkoła zapewnia uczniom ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia. W naszych wyjazdach zagranicznych ubezpieczenie jest w cenie, a jego zakres podajemy w każdej ofercie.
- Język. Kierownik albo przynajmniej jeden opiekun musi znać język obcy na tyle, żeby porozumieć się w kraju docelowym i krajach tranzytowych.
Poza rozporządzeniem zostają jeszcze sprawy praktyczne: ważny dowód osobisty lub paszport każdego ucznia, karta EKUZ, a przy wyjeździe samolotem dane do odprawy zgodne z dokumentem. Opisujemy je w tekście o zagranicznej wycieczce szkolnej.
Pięć mitów, które wciąż słyszymy od nauczycieli
„Jeden opiekun na 15 uczniów”. Takie normy były w rozporządzeniu z 2001 r. Od 2018 r. przepisy nie podają żadnej liczby, a o liczbie opiekunów decyduje dyrektor.
„Kierownikiem może być pilot z biura”. Nie. Kierownikiem jest pracownik pedagogiczny szkoły. Pilot dba o program, przejazdy i kontakt z hotelami, ale nie przejmuje roli kierownika.
„Biuro odpowiada za uczniów”. Biuro odpowiada za to, co obiecuje umowa: transport, noclegi, wyżywienie, program i ubezpieczenie. Opiekę nad uczniami sprawują kierownik i opiekunowie wyznaczeni przez dyrektora.
„Kuratorium trzeba zawiadamiać o każdej wycieczce”. Tylko o wycieczce za granicę. Przy wyjeździe krajowym wystarczy karta wycieczki zatwierdzona przez dyrektora.
„Nauczyciel straci pieniądze za lekcje, które przepadną”. Tak było od września do grudnia 2025 r. Od 1 stycznia 2026 r. nauczyciel zachowuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które nie odbyły się z powodu wycieczki, jeśli pozostaje w gotowości do pracy.
